Gold Rules: భారతదేశంలో బంగారం నిల్వలపై ఆదాయపన్ను నిబంధనలు – పూర్తి వివరాలు
భారతీయ సమాజంలో బంగారం ఒక లోహం మాత్రమే కాదు, అది సంప్రదాయం, భద్రత, ఆర్థిక స్థిరత్వానికి ప్రతీక. పుట్టినప్పటి నుంచి పెళ్లి వరకు, గృహప్రవేశం నుంచి శుభకార్యాల వరకు – ఎక్కడ చూసినా బంగారం అనివార్యంగా మారింది. ముఖ్యంగా అక్షయ తృతీయ, ధనత్రయోదశి వంటి పండుగలు వస్తే బంగారం కొనడం ఎంతో శుభప్రదమని నమ్ముతారు. అందుకే ఆ రోజుల్లో నగల దుకాణాలు కిటకిటలాడుతుంటాయి.
అయితే బంగారం మీద ఉన్న ఈ మోజే కొన్నిసార్లు సమస్యలకు దారి తీస్తుంది. ఎందుకంటే బంగారం కొనుగోలు, నిల్వల విషయంలో ఆదాయపన్ను శాఖ కొన్ని స్పష్టమైన నిబంధనలు రూపొందించింది. సరైన లెక్కలు లేకుండా, ఆధారాలు చూపలేని స్థాయిలో బంగారం లేదా ఆభరణాలు ఉంటే ఐటీ శాఖ నుంచి నోటీసులు రావడం ఖాయం.
ఈ నేపథ్యంలో, భారతదేశంలో వ్యక్తులు, కుటుంబాలు ఎంత వరకు బంగారం లేదా నగలు ఉంచుకోవచ్చు? ఎలాంటి సందర్భాల్లో ఐటీ అధికారులు చర్యలు తీసుకుంటారు? ఏ బంగారానికి మినహాయింపు ఉంటుంది? ఏ సందర్భంలో భారీ పన్ను, జరిమానా పడుతుంది? అన్న పూర్తి వివరాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
భారతీయ కుటుంబాల్లో బంగారం ప్రాధాన్యం
మన దేశంలో బంగారం లేని ఇల్లు దాదాపు ఉండదనే చెప్పాలి. పేద కుటుంబమైనా, మధ్యతరగతి అయినా, సంపన్న కుటుంబమైనా – ఎవరి స్థాయికి తగ్గట్టు బంగారం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా మహిళల విషయంలో బంగారం ఒక రకమైన భద్రతగా భావిస్తారు. కష్టకాలంలో అమ్ముకుని అవసరాలు తీర్చుకోవచ్చనే నమ్మకం చాలామందిలో ఉంటుంది.
అలాగే తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల పెళ్లి కోసం సంవత్సరాల తరబడి బంగారం పోగు చేసుకుంటుంటారు. కొందరు పెట్టుబడి దృష్టితోనూ బంగారం కొనుగోలు చేస్తారు. అయితే ఇక్కడే జాగ్రత్త అవసరం.
బంగారం నిల్వలపై నిజంగా పరిమితులు ఉన్నాయా?
చాలామందికి ఉండే పెద్ద సందేహం ఇదే – “ఎంత బంగారం ఉంచుకోవచ్చు?”
నిజానికి భారతీయ చట్టాల ప్రకారం ఎవరు ఎంత బంగారం కలిగి ఉండాలనే దానిపై నేరుగా ఒక గరిష్ట పరిమితి లేదు. కానీ ఒక ముఖ్యమైన షరతు ఉంది. మీరు కలిగి ఉన్న బంగారం లేదా ఆభరణాలు చట్టబద్ధమైన ఆదాయంతో కొనుగోలు చేశారని నిరూపించగలగాలి.
అంటే, బంగారం కొనడానికి మీరు ఉపయోగించిన డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది? అది మీ ఆదాయపన్ను రిటర్న్లో చూపిన ఆదాయంతో సరిపోతుందా? అన్న విషయాలు ఐటీ అధికారులు పరిశీలిస్తారు.
రశీదులు లేకపోయినా ఎంత బంగారం ఉంచుకోవచ్చు?
ఆదాయపన్ను శాఖ కొన్ని సాధారణ మార్గదర్శకాలను ఇచ్చింది. వీటిని చాలా సందర్భాల్లో అధికారులు అనుసరిస్తారు.
వ్యక్తిగతంగా అనుమతించే బంగారం పరిమాణం
రశీదులు లేదా కొనుగోలు బిల్లులు చూపించకపోయినా, క్రింది పరిమితుల్లో ఉంటే సాధారణంగా ఐటీ శాఖ ఇబ్బంది పెట్టదు:
- వివాహిత మహిళ – 500 గ్రాముల వరకు
- అవివాహిత మహిళ – 250 గ్రాముల వరకు
- పురుషుడు – 100 గ్రాముల వరకు
ఇవి ఒక్కొక్కరి వ్యక్తిగత పరిమితులు. అంటే ఒక కుటుంబంలో భార్య, భర్త, పిల్లలు ఉంటే – అందరి పరిమితులను కలిపి లెక్కిస్తారు.
ఈ పరిమితులు ఎవరికీ వర్తిస్తాయి?
ఈ మినహాయింపులు సాధారణంగా వ్యక్తిగత వినియోగానికి ఉన్న బంగారం లేదా ఆభరణాలకు మాత్రమే వర్తిస్తాయి. అంటే:
- పెళ్లి సమయంలో వచ్చిన నగలు
- తల్లిదండ్రులు, బంధువులు బహుమతిగా ఇచ్చిన ఆభరణాలు
- తరతరాలుగా వారసత్వంగా వచ్చిన బంగారం
ఇలాంటి వాటికి కొంత వెసులుబాటు ఉంటుంది.
కానీ పెట్టుబడి దృష్టితో, వ్యాపార లాభాల కోసం కొన్న బంగారం అయితే ఈ మినహాయింపులు వర్తించవు.
అవిభాజ్య హిందూ కుటుంబం (HUF) విషయంలో నిబంధనలు
హెచ్యూఎఫ్గా పరిగణించే కుటుంబాల విషయంలో ఒక నిర్దిష్ట గ్రాముల పరిమితి ఉండదు. కుటుంబ ఆదాయం, సామాజిక స్థితి, ఆభరణాల చరిత్ర ఆధారంగా ఐటీ అధికారులు నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
ఉదాహరణకు:
- కుటుంబంలో జరిగిన పెళ్లిళ్ల సంఖ్య
- వారసత్వంగా వచ్చిన నగలు
- కుటుంబ సంపద స్థాయి
ఇలాంటి అంశాలన్నింటినీ పరిగణలోకి తీసుకుని నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
అయితే, ఐటీ నోటీసు వచ్చిన వ్యక్తి నిజంగా హెచ్యూఎఫ్ సభ్యుడై ఉండాలి. అలా కాకుండా హెచ్యూఎఫ్ పేరిట బంగారం ఉంచితే సమస్యలు తప్పవు.
సోదాల్లో బంగారం దొరికితే ఏం జరుగుతుంది?
ఐటీ శాఖ సోదాలు జరిపినప్పుడు ఇంట్లో బంగారం లేదా నగలు లభిస్తే, ముందుగా వాటికి సంబంధించిన వివరాలు అడుగుతారు.
- బిల్లులు ఉన్నాయా?
- పెళ్లి లేదా వారసత్వంగా వచ్చిందా?
- గిఫ్ట్గా ఎవరు ఇచ్చారు?
ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సరైన సమాధానాలు, ఆధారాలు ఇవ్వగలిగితే పెద్దగా సమస్య ఉండదు.
కానీ హెచ్యూఎఫ్ కాని వ్యక్తి వద్ద పెద్ద మొత్తంలో బంగారం దొరికితే, సరైన వివరణ లేకపోతే అధికారులు వాటిని స్వాధీనం చేసుకునే అధికారం కలిగి ఉంటారు.
నిరూపించలేకపోతే ఎదురయ్యే సమస్యలు
బంగారం పరిమితికి మించి ఉంటే, దానికి సంబంధించిన ఆధారాలు చూపించాల్సిందే. మీరు దాన్ని మీ ఆదాయంతో కొనుగోలు చేశారని నిరూపించాలి.
అది చేయలేకపోతే:
- ఆ బంగారం విలువను మీ ఆదాయంగా పరిగణిస్తారు
- దానిపై భారీ పన్ను విధిస్తారు
ఇది చాలామందికి ఆర్థికంగా పెద్ద దెబ్బగా మారుతుంది.
బహుమతులు లేదా వారసత్వంగా వచ్చిన బంగారం అయితే?
బహుమతిగా లేదా వారసత్వంగా వచ్చిన బంగారం విషయంలో కొంత వెసులుబాటు ఉంటుంది. కానీ ఇక్కడ కూడా ఆధారాలు చాలా ముఖ్యం.
మీ వద్ద ఉండాల్సినవి:
- గిఫ్ట్ డీడ్
- ఎవరు ఇచ్చారు అన్న వివరాలు
- ఏ సందర్భంలో ఇచ్చారు
- వారసత్వంగా అయితే కుటుంబ పత్రాలు
ఇవి చూపించగలిగితే ఐటీ అధికారులు సాధారణంగా అంగీకరిస్తారు.
మినహాయింపులు వర్తించని బంగారం ఏవి?
కింద చెప్పిన వాటికి సాధారణ మినహాయింపులు వర్తించవు:
- పెట్టుబడి ఉద్దేశంతో కొనుగోలు చేసిన బంగారం
- గోల్డ్ ఈటీఎఫ్లు
- బంగారు బిస్కెట్లు, కాయిన్లు, కడ్డీలు
- ట్రేడింగ్ లేదా స్పెక్యులేషన్ కోసం నిల్వ చేసిన బంగారం
ఇవన్నీ పూర్తిగా ఆర్థిక లెక్కల్లో చూపించాల్సిందే.
భారీ మొత్తంలో బంగారం ఉన్నవారు ఏం చేయాలి?
ఇంట్లో ఎక్కువ బంగారం లేదా నగలు ఉన్న వ్యక్తులు, కుటుంబాలు తప్పనిసరిగా జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
- బిల్లులు భద్రంగా ఉంచుకోవాలి
- వారసత్వ పత్రాలు సక్రమంగా ఉండాలి
- ఆదాయపన్ను రిటర్న్లో సరైన వివరాలు చూపించాలి
చిన్న తప్పిదం కూడా పెద్ద సమస్యగా మారే అవకాశం ఉంది.
శిక్షలు ఎంత వరకు ఉంటాయి?
సరైన లెక్కలు చెప్పలేకపోతే శిక్షలు చాలా కఠినంగా ఉంటాయి.
- బంగారం విలువపై సుమారు 60 శాతం వరకు పన్ను
- అదనంగా వడ్డీ
- భారీ జరిమానా
కొన్ని తీవ్రమైన సందర్భాల్లో ఆ బంగారం మొత్తాన్ని కూడా అధికారులు స్వాధీనం చేసుకోవచ్చు.
భారతీయులకు బంగారం మీద ప్రేమ ఉండటం సహజం. కానీ ఆ ప్రేమ చట్టానికి విరుద్ధంగా మారకూడదు. ఎంత బంగారం ఉన్నా, అది చట్టబద్ధమైన ఆదాయంతో వచ్చిందని నిరూపించగలగడం అత్యంత ముఖ్యం.
బంగారం కొనుగోలు చేయాలనుకుంటే లేదా ఇప్పటికే ఎక్కువ మొత్తంలో నగలు ఉంటే – ఒకసారి ఆదాయపన్ను నిబంధనలను జాగ్రత్తగా తెలుసుకుని ముందుగానే సిద్ధంగా ఉండటం ఉత్తమం. అలా చేస్తే ఐటీ శాఖ నుంచి వచ్చే అనవసర తలనొప్పుల నుంచి తప్పించుకోవచ్చు.
