Ration Card News : రేషన్ కార్డు ఉన్నవారికి నెలకు రూ.1,000? డీబీటీ ప్లాన్పై చర్చ
రేషన్ కార్డు కలిగిన కుటుంబాలకు సంబంధించిన వార్తలు ఎప్పుడూ చర్చనీయాంశంగానే ఉంటాయి. ముఖ్యంగా ఉచిత రేషన్ బియ్యం నాణ్యత, సరఫరా లోపాలు, అక్రమాలు వంటి అంశాలపై తరచూ విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో రేషన్ బియ్యం బదులు నేరుగా నగదు (Direct Benefit Transfer – DBT) అందించాలనే ప్రతిపాదన మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది.
రేషన్ బియ్యం వెనుక అసలు ఖర్చు ఎంత?
ప్రభుత్వం ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ (PDS) ద్వారా లబ్ధిదారులకు బియ్యం అందించేందుకు భారీ మొత్తాన్ని ఖర్చు చేస్తోంది. ధాన్యాల సేకరణ, నిల్వ, రవాణా, గోదాముల నిర్వహణ, వడ్డీ ఖర్చులు కలిపి ఒక కిలో బియ్యం రేషన్ షాపుకు చేరే వరకు సుమారు రూ.28 నుంచి రూ.40 వరకు ఖర్చవుతోంది.
అంచనాల ప్రకారం 2024–25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఆహార సబ్సిడీ బిల్లు రూ.2 లక్షల కోట్లకు మించి ఉంది.
వృథా, లీకేజీలు ఎందుకు జరుగుతున్నాయి?
నివేదికల ప్రకారం సబ్సిడీ ధాన్యాల్లో ఒక పెద్ద శాతం లక్ష్య కుటుంబాలకు చేరడం లేదు. రవాణా, నిల్వ లోపాల వల్ల వేల టన్నుల ఆహార ధాన్యాలు వృథా అవుతున్నాయి. దీనివల్ల ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారీ భారం పడుతోంది.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో నేరుగా లబ్ధిదారుల బ్యాంకు ఖాతాల్లో నగదు జమ చేసే విధానం లీకేజీలను తగ్గించే మార్గంగా నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
రేషన్ బదులు డబ్బులు ఇస్తే ఎంత వస్తుంది?
ప్రభుత్వం ఒక కిలో బియ్యం కోసం సగటున రూ.40 ఖర్చు చేస్తోందని పరిగణిస్తే,
ఒక కుటుంబానికి నెలకు సుమారు 25 కిలోల బియ్యం సరఫరా అవుతున్న సందర్భంలో —
నెలకు సుమారు రూ.1,000 వరకు నగదు జమ అయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.
ఈ నగదు లబ్ధిదారుల ఆధార్ అనుసంధిత బ్యాంకు ఖాతాల్లో నేరుగా జమ చేస్తే, వారు తమ అవసరానికి తగిన నాణ్యమైన బియ్యాన్ని లేదా ఇతర ఆహార పదార్థాలను మార్కెట్లో కొనుగోలు చేయగలుగుతారు.
నగదు బదిలీ వల్ల లాభాలు
-
మధ్యవర్తుల ప్రమేయం తగ్గుతుంది
-
రేషన్ అక్రమాలు, లీకేజీలకు చెక్ పడుతుంది
-
రవాణా, నిల్వ ఖర్చులు తగ్గుతాయి
-
లబ్ధిదారులకు ఆహార ఎంపికలో స్వేచ్ఛ లభిస్తుంది
-
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో నగదు చలామణి పెరుగుతుంది
ఇప్పటికే అమల్లో ఉన్న ఉదాహరణ
కర్ణాటకలో అమలు చేస్తున్న నగదు బదిలీ ఆధారిత ఆహార సాయం పథకం ఒక ఉదాహరణగా పేర్కొనబడుతోంది. అక్కడ లబ్ధిదారులు మెరుగైన పోషకాహారాన్ని కొనుగోలు చేయడమే కాకుండా, బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో భాగస్వాములయ్యారు.
ఈ విధానంలో ఉన్న సవాళ్లు
అయితే రేషన్ బియ్యం బదులు నగదు ఇవ్వడంలో కొన్ని సమస్యలు కూడా ఉన్నాయి.
-
బ్యాంకింగ్ సదుపాయాలు లేని మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఇబ్బందులు
-
మార్కెట్ ధరలు పెరిగితే ఇచ్చే నగదు సరిపోకపోవడం
-
నగదును ఆహారం కాకుండా ఇతర అవసరాలకు వినియోగించే అవకాశం
ఎలా అమలు చేయాలి?
నిపుణుల సూచనల ప్రకారం:
-
మొదట స్వచ్ఛందంగా బియ్యం లేదా నగదు ఎంపిక చేసే అవకాశం ఇవ్వాలి
-
12–18 నెలల మార్పిడి కాలాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి
-
ద్రవ్యోల్బణానికి అనుగుణంగా నగదు మొత్తాన్ని సవరించాలి
-
బ్యాంకింగ్ లేని ప్రాంతాల్లో ఫుడ్ కూపన్లను ప్రవేశపెట్టాలి
ముగింపు
ఆహార భద్రత అంటే కేవలం పొట్ట నింపడం మాత్రమే కాదు. గౌరవప్రదంగా, నాణ్యమైన ఆహారం అందించడమే అసలైన లక్ష్యం. డిజిటల్ టెక్నాలజీ, పారదర్శక విధానాలతో రేషన్ బియ్యం బదులు నగదు బదిలీని అమలు చేస్తే ప్రభుత్వ వ్యయం తగ్గడమే కాకుండా పేదలకు నిజమైన లాభం చేకూరే అవకాశం ఉంది.
రేషన్ బదులు నేరుగా డబ్బులు ఇస్తే మంచిదా? అనే అంశంపై చర్చ కొనసాగుతోంది. ఈ ప్రతిపాదన భవిష్యత్తులో విధానంగా మారుతుందా లేదా అనేది చూడాలి.
